فراتحلیلی بر ادبیات تفکر راهبردی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت منابع انسانی دانشگاه علوم انتظامی امین

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت دولتی دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات

20.1001.1.25381946./ssj.2021.96582

چکیده

در این پژوهش به شناسایی تحقیقات انجام‌شده در حوزه تفکر راهبردی با استفاده از رویکرد فراتحلیل پرداخته شده‌است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی است و به‌دلیل به‌کارگیری روش فراتحلیل، در زمره پژوهش‌های کمی قرار گرفته‌است. جامعه آماری این تحقیق شامل 124 پایان‌نامه، 37 مقاله فارسی و 18 مقاله لاتین است که از سایت‌های ایران‌داک، سیویلیکا، پرتال جامعه علوم انسانی، مگ‌ایران، پایگاه اطلاعات‌علمی جهاد‌ دانشگاهی و پایگاه‌های ساینس‌دایرکت و امرالد جمع‌آوری شده‌است. از این بین، تعداد 20 مطالعه که در آنها آماره ضریب همبستگی، ضریب معناداری یا ضریب همبستگی و مقدار خی‌دو محاسبه شده‌است، بر اساس معیارهای درون‌گنجی انتخاب و مورد بررسی قرار گرفته‌است. در بخش آمار توصیفی، روش مرور، ساختاریافته است و در بخش آمار استنباطی، از روش فراتحلیل استفاده شده‌است و برای تجزیه‌وتحلیل داده‌های جمع‌آوری‌شده نیز نرم‌افزار CMA مورد استفاده قرار گرفته‌است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که از میان 58 متغیر بررسی‌شده، بیشترین اندازه اثر در پیشایندهای تفکر راهبردی مربوط به تأثیر تفکر راهبردی بر هوش سازمانی و در بررسی اندازه اثر پیامدهای تفکر راهبردی مربوط به قابلیت‌های پویا با اندازه اثر 96/0است و سایر متغیرها با بیشترین اندازه اثر در پیامدهای تفکر راهبردی به‌ترتیب شدت اثر بیشتر به کمتر عبارتند از: قابلیت‌های پویا، ظرفیت تغییر سازمانی، عملکرد کارکنان، سرمایه فکری، مدیریت کیفیت جامع، مدیریت بحران، رضایت مشتریان، عملکرد سازمانی، تعالی سازمانی، عملکرد مدیران، مدیریت دانش، پیچیدگی ساختاری سازمان و مزیت رقابتی. بر این اساس، بیشترین متغیر تأثیرگذار در تفکر راهبردی، قابلیت‌های پویا است و کمترین متغیر، مزیت رقابتی می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A meta-analysis on strategic thinking literatures

نویسندگان [English]

  • Hajieh Rajabi Farjad 1
  • Maryam Sadat Heydarzadeh Namin 2
1 Associate Professor, Department of Human Resources Management, Amin University of Law Enforcement Sciences
2 Master student of public administration, Azad University, Research Sciences Branch
چکیده [English]

The researches done in the field of strategic thinking were recognized using meta-analysis approach.It is a practical research,and for using  meta-analysis,it is classified as qualitative researches. Statistical population of this research is consisted of 128 theses and 37 Persian articles and 18 Latin articles which have been collected from iran.doc, civilica,portal of humanities,mag iran,University Jihad Scientific Database, Science Direct Data Base and Emerald. Among them ,about  20 studies in which Correlation Coefficients, Significance factor,meaningful coefficients or Correlation Coefficients and the Chi 2 amount were calculated ,and were selected and studied on the  bases of class inclusion criteria .In section of descriptive statistics ,review method is structured and in section of inferential statistics, meta-analysis method has been used and for analysis of data collected ,the CMA software tool  was used.The results of research have indicated that  among 58  variables studied ,the most influencial effect on strategic thinking consequences has related to strategic thinking effect on organization intelligence ,and in studying the size effect of strategic thinking as related to dynamic capabilities is 96 % and other variables in order of its effect on strategic thinking consequences from most to least are as follow:dynamic capabilities,organizational change capacity,personnel performance,intelectual capital,total quality management,crises management,customer satisfaction,organizational performance,organizational excellence,managers performance,knowledge management,complexcity of organizational structure ,competitive advantage.Accordingly the most effective variable in strategic thinking has been dynamic capabilities  and the least effective variable has been competitive advantage.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Strategic Thinking
  • Effect size
  • meta-analysis
منابع فارسی
ـ ابراهیمی، سعیده؛ حیاتی، زهیر(1387)، "کمیت و کیفیت تولید علم در دانشگاه‌های ایران"، اندیشه‌های نوین تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی الزهرا، سال چهارم، شماره3، صص126- 105
ـ استیسی، رالف(1389)، تفکر استراتژیک و مدیریت تحول، ترجمه مصطفی جعفری و مهزیار کـاظمی موحد، انتشارات رسا
ـ اسمعیلی، موسی(1395)، "ارزیابی نقش تعدیل‌گری فرهنگ سازمانی در بررسی رابطه میان تفکر استراتژیک و نوآوری سازمانی در شعب بانک ملی تهران"، پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود
ـ ایچی اومی، کن(1381)، تفکر یک استراتژی است، ترجمه داوود مسگریان حقیقی، تهران، سازمان مدیریت صنعتی
ـ ایران نژاد پاریزی، مهدی،(1383) ابزارهای تفکر استراتژیک، نشریه تدبیر، سال دوازدهم، شماره 45، صص 14- 8
ـ باشی‌شاندیز، نغمه(1394)، "بررسی تأثیر تفکر استراتژیک بر عملکرد نمایندگی‌های شرکت بیمه نوین شهر مشهد"، پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور مشهد
ـ بختیاری، ساکو(1395)، "نقش میانجی تفکر استراتژیک در رابطه بین سبک‌های رهبری و فرهنگ سازمانی در ادارات ورزش و جوانان استان کردستان"، پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی دانشگاه رازی
ـ پورجم، وحیدرضا(1394)، "بررسی اثر تفکر استراتژیک در ایجاد مزیت رقابتی شرکت گلدیران"، پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات شاهرود
ـ ترکمانی، بهاره(1394)، "بررسی رابطه هوش سازمانی با تفکر استراتژیک (مورد مطالعه: بانک سپه شیراز)"، پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور مرکز تهران غرب
ـ ثابتی میمندی، محمدحسین(1395)، "بررسی تأثیر تفکر استراتژیک بر رفتار شهروندی سازمانی(مطالعه موردی: شرکت تسکو)"، پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، دانشکده مدیریت، اقتصاد و حسابداری دانشگاه پیام نور مرکز بین‌الملل قشم
ـ حاجی‌حسینی، عفت؛ آقاجانی، طهمورث؛ شوقی، بهزاد(1395)، "تأثیر تفکر استراتژیک بر ظرفیت تغییر سازمانی، انتشارات پژوهش‌های مدیریت راهبردی"، سال شانزدهم، شماره 62، صص 80 - 49
ـ حسینی، فاطمه‌سادات(1393)، "بررسی رابطه بین تفکر استراتژیک با عملکرد مدیران دوره متوسطه مدارس شهر اقلید"، پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد،  دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی
ـ حسینی، سید یعقوب؛ اردکانی، رحمان(1391)، "ارائه مدلی برای سنجش تفکر استراتژیک مدیران صنعت کاشی و سرامیک ایران با رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری"، پژوهشنامه مدیریت راهبردی، سال چهارم، شماره 1، صص 36 - 14   
ـ درفشه، حنانه(1395)، "بررسی میزان تأثیر تفکر استراتژیک بر مدیریت بحران(مطالعه موردی: بانک صادرات ایران استان تهران)"، پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور مرکز تهران غرب
ـ رحیمی، سید میلاد(1396)، "بررسی رابطه بین تفکر استراتژیک و عملکرد کارکنان شرکت آب و فاضلاب استان ایلام"، پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور مرکز کرمانشاه
ـ رضائی، فرامرز(1396)، "بررسی تأثیر تفکر استراتژیک بر قابلیت‌های پویا با تأکید بر نقش میانجی کارآفرینی سازمانی"، پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، دانشکده مدیریت دانشگاه خوارزمی
ـ سلیمانی، فریدون(1395)، "بررسی تأثیر تفکر استراتژیک مدیران بر عملکرد سازمانی(مورد مطالعه: سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور)"، پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد الکترونیک
ـ عزیزی، میترا؛ جعفری، مهرنوش؛ حسینی، سیدمجتبی(1397)، "رابطه بین تفکر استراتژیک و عملکرد سازمانی مدیران میانی و ارشد سازمان بیمه سلامت ایران"، مدیریت بهداشت و درمان، سال دوم، شماره 9، صص 49-41
ـ عسکری، طیبه سادات(1397)، "ارائه مدل مزیت رقابتی مبتنی‌بر تفکر استراتژیک با تعالی سازمانی در هیئت‌های ورزشی استان خراسان جنوبی"، پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم ورزشی دانشگاه بیرجند
ـ غفاری، رحمان؛ نظری، محسن؛ افضلی، شیما؛ عمرانی‌فر، میثم(1392)، "هوشمندی رقابتی برساخته‌ای نوین در توسعه تفکر استراتژیک(مطالعه موردی: مقایسه بانک‌های خصوص و دولتی استان مازندران)"، مدیریت فرهنگ سازمانی، سال یازدهم، شماره 3، صص 193-169
ـ غفاریان، وفا؛ کیانی، غلامرضا(1387) راهبردی اثربخش، تهران، انتشارات فرا
ـ فیض، داود؛ زارعی، عظیم؛ محسن‌زاده، یگانه(1397)، "بررسی رابطه مدیریت دانش و شکل‌گیری تفکر استراتژیک با تبیین نقش میانجی سرمایه فکری در شرکت‌های دانش بنیان"، پژوهش‌های مدیریت راهبردی، سال هجدهم، شماره 70، صص 44-15
ـ قاسمی، حمیدرضا؛ فیضی، معصومه(1394)، "نقش تفکر استراتژیک بر پیچیدگی ساختاری سازمان(مورد مطالعه: شرکت هپکو)"، انتشارات پژوهش‌های مدیریت راهبردی، سال پانزدهم، شماره 59، صص 170-141
 
ـ قره‌خانلویی، فرهاد(1396)، "رابطه سکوت سازمانی و تفکر استراتژیک با عملکرد شغلی کارکنان دانشگاه آزاد اسلامی واحد گچساران"، پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد گچساران
ـ کاوسی، اسماعیل،(1389)، "نقش برنامه‌ریزی استراتژیک در توسعه منابع انسانی"، فصلنامه مدیریت دولتی، سال اول، پیش شماره 2، صص30-19
ـ گل‌محمدی، عماد؛ کفچه، پرویز؛ سلطان‌پناه، هیرش(1392)، "سبک‌های رهبری و تفکر‌ استراتژیک در سطح سازمانی"، انشارات مطالعات راهبردی، سال چهارم، شماره 15، صص 114-93
ـ لشکر بلوکی، مجتبی(1392)، فرامین و فنون تفکر استراتژیک، تهران، انتشارات نص
ـ لشکر‌بلوکی، مجتبی؛ جلالی، سیدحسین(1397)، ذهن استراتژیک/ تکنیک‌های کاربردی تفکر استراتژیک در سطح ملی، سازمانی و فردی، تهران، انتشارات آریانا قلم
ـ نوید ‌ادهم، مهدی؛ شفیع‌زاده، حمید(1398)، "بررسی رابطه تفکر استراتژیک و سرمایه فکری با گرایش به نوآوری سازمانی در میان مدیران و کارشناسان اداره کل آموزش و پرورش استان تهران"، نشریه فناوری آموزش، سال چهاردهم، شماره 1، صص 165-155
 
منابع انگلیسی
 
-Abraham, S. (2005). Stretching Strategic Thinking. Strategy & Leadeiship, 33(5): 5-12
-Ansoff, I. (1994). Comment on Henry Mintzberg’s Rethinking Strategic Planning. Long Range Planning, 27(3), 31-33
-Bonn, I. (2005). Improving Strategic Thinking: A Multilevel Approach. Leadership and Organizational Development Journal, 26(5), 336-345
-Bone, Ingrid. (2001). "Developing strategic thinking as a core competency", Management Decision 39(1), 63-70.
-Bone, Ingrid. (2005). "Improving strategic thinking: a multilevel approach", Leadership and Organizational Development Journal 26(5), 336-354.
-Bonn, I. (2001)"Developing strategic thinking as a core competency", Management Decision, 39(1), 63-70.
-Bonn, I. (2005)"Improving Strategic thinking: a multilevel approach", Leadership & Organization Development Journal, 26(5), 336-354.
-Eden, C. (1990). Strategic Thinking with Computers. Long Range planning, 23(6), 37-44
-Goldman, E.F. (2008). The Power of Work Experiences: Characteristics Critical to Developing Expertise in Strategic Thinkin. Human Resource Development Quarterly, 19(3), 220-232
-Goldman, Ellen F. Andrea R. Scott , Joseph M. Follman. (2015). Organizational practices to develop strategic thinking. Journal of Strategy and Management, Vol. 8 Iss: 2, pp.155 - 175
-Liedtka, J.M., (1998). Strategic thinking: can it be taught? Long Range Planning 31, 120-129.
-Liedtka, J.M. (1998). Linking Strategic Thinking with Strategic Planning. Strategy & Leadership, 26(4), 5-30
-Liedtka, J. M. (1998). "Strategic Thinking: Can it be thought?", Long Range Planning. Vol 31, No 1.
-Liedtka, J. M. (1998)"Strategic Thinking: Can it be Taught? ",Long Range Planning, 31(1), 120-128.
-Mintzberg, H.and Lampel, J. (1999), "Reflecting on the strategy process", Sloan Management Review,Spring,pp. 2-30.
-Mintzberg, H. (1998). Crafting Strategy. Harward Business Review, 65(4), 66-75
-Mintzberg, H. (1995). "The Fall and Rise of Strategic Thinking", Harvard Business Review, January February.
-Mintzberg, H. (1994), "The fall and rise of strategic planning", Harvard Business Review, January February, pp.107-114.
-Mintzberg, H. (1994)"The fall and rise of strategic planning", Harvard Business Review, 72(1), 107-114.