الگوی راهبردی توسعه صادرات تسلیحات جمهوری اسلامی ایران در سطح بین ‌المللی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای مدیریت راهبردی از دانشگاه عالی دفاع ملی

2 استادیار دانشگاه علوم دریایی امام خمینی(ره)

چکیده

از میان پنج رویکرد اصلی اقتصاد مقاومتی، صادرات تسلیحات حداقل با سه رویکرد درون زایی، برون گرایی و دانش‌بنیان انطباق بالایی دارد. تأکید بر صادرات محصولات با فن‌آوری بالا نیز در عصر حاضر، بیش از پیش اهمیت یافته است و برخی از کشورهای صاحب فناوری، بخش قابل توجهی از صادرات خود را از طریق صادرات سلاح، محقق می‌نمایند. همچنین، ج.ا.ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی رشد قابل توجهی در توسعه صنایع تسلیحاتی و محصولات نظامی داشته است. مسئله اصلی این پژوهش عبارت است از تدوین الگویی راهبردی در سطح بین المللی، که قابلیت های رشدیافته کشور در حوزه تسلیحات به‌عنوان محصولات دارای فن‌آوری بالا را از منظر ملی در خدمت توسعه صادرات این محصولات قرار داده و در آینده، کشور را از مزایای آن منتفع نماید. پژوهش حاضر از منظر نوع، کاربردی توسعه ای، رویکرد، آمیخته و ماهیت، توصیفی تحلیلی است. با توجه به این که پژوهشگر به دنبال طراحی و تدوین الگوی توسعه صادرات در حوزه ای معین(تسلیحات) است، روش پژوهش آن، موردی و زمینه ای می باشد. به منظور جمع آوری اطلاعات، ضمن معرفی ماتریس شناسایی و دسته بندی موضوعات راهبردی، از روش های مختلف نظیر مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد، مصاحبه با خبرگان، تحلیل مضمون و نیز تدوین پرسش نامه های محقق ساخته استفاده شده است و مضامین شناسایی شده با استفاده از الگو سازی معادلات ساختاری، در قالب 4 بُعد، 13 مؤلفه و 57 شاخص صحه گذاری گردیده و الگوی پژوهش معرفی شده است. بر اساس اوزان حاصله، پژوهشگر الگوی اهتمام بین المللی را معرفی نموده و پیشنهاداتی را برگرفته از نتایج پژوهش حاضر و برای پژوهش‌های آتی ارائه نموده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Strategic Model of I.R.Irans Arms Exports Development in the International level

نویسندگان [English]

  • Arman Azarli 1
  • Faramarz Nasri 2
1 PhD in Strategic Management from the Higher National Defense University
2 Assistant Professor Imam Khomeini University of Marine Sciences
چکیده [English]

From among the five essential approaches of resistance economy, arms exports highly match with at least three of them, namely endogenicity, extroversion and knowledge -based. In the present era, emphasis on exporting high _ tech products, has become increasingly more significant. some of the countries with high _ tech products, realize a major part of their exports through arms exports. I.R.Iran has had a notable growth in development of arms industries and military products, since the victory of the Islamic Revolution. The main objective of this research is formulating a strategic model in the international level, that exploit the grown national capabilities in the field of arms, as high _ tech products, to export these products and benefit the nation in the future. The present research is an applied _ developmental, and compound one and has a descriptive _ analytical nature. Given that the researcher is seeking to design and develop the model of exports development in a specific field(arms), its methodology is case _based and contextual. In order to gather the required data, an identification matrix was introduced and strategic issues were categorized, also, variaus other methods such as literature review, documents review, elite interviews, theme analysis and Hsing researcher – made questionnaires, were used. The identified themes were validated using structural equations modeling, in 4 dimensions, 13 components and 57 indicators, and a research model is introduced. On the basis of the resultin weights, the researcher has provided the international model of endeavor and made suggestions based on the present research for the future ones.

کلیدواژه‌ها [English]

  • resistance economy
  • arms exports
  • international level
 
-  آذرلی، آرمان(1398)، "الگوی راهبردی توسعه صادرات تسلیحات در اقتصاد مقاومتی"، رساله برای دریافت درجه دکتری، تهران، دانشگاه عالی دفاع ملی، دانشکده مدیریت راهبردی
-  ابراهیمی، اسماعیل؛ رهنما، افشین؛ توانازاده، سمیه(بی‑تا)، "ارزیابی تأثیر عوامل مؤثر بر توسعه صادرات در شرکت‌های کوچک و متوسط" آرشیو SID
-  حسینی، سید شمس‑الدین؛ آذرلی، آرمان؛ مرادزاده، محمد(1396)، "ارزیابی ساختار بازار جهانی سامانه‌های موشکی ضدزره و شناسایی دلایل پایین بودن جایگاه صنایع دفاعی ایران در صادرات این محصولات"، فصلنامه علمی ـ پژوهشی مطالعات راهبردی دفاع ملی
-     حسینی، سید یعقوب؛ یدالهی، شهربانو(1392)، آمار پارامتریک و روش پژوهش، تهران، نشر صفار
-     خلیلی شورینی، سیاوش(1392)، روش‌های پژوهش آمیخته(با تأکید بر بومی‑سازی)، تهران، انتشارات یادواره کتاب
-  داوری، علی؛ رضازاده، آرش(1393)، مدل‑سازی معادلات ساختاری با نرم‑افزار PLS، تهران، انتشارات جهاد دانشگاهی
-     درى نوگورانى، حسین(بی‑تا)، اقتصاد دفاع؛ ماهیت و قلمرو، بی‑جا
-  رحمدل، ناصر(1394)، تحلیل محتوا و پژوهش داده‑بنیاد(با استفاده از نرم‑افزار Maxqda)، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی
-  سلمانی قهیازی، احمد(1388)، "طراحی الگوی راهبردی ارتقای بهره‌وری سازمان حفاظت اطلاعات ارتش ج.ا.ایران"، رساله برای دریافت درجه دکتری، تهران، دانشگاه عالی دفاع ملی
-     عابدین مقانکی، محمدرضا؛ رحمانی، میترا(1387)، "بررسی امکان توسعه صادرات ایران با شرکای تجاری منتخب" فصلنامه پژوهش‑های بازرگانی، شماره ۴۶
-  کشتکار هرانکی، مهران(1395)، "طراحی الگوی راهبردی نوآوری اجتماعی در جمهوری اسلامی ایران با رویکرد مدل‑سازی معادلات ساختاری"، رساله برای دریافت درجه دکتری، تهران، دانشکده مدیریت راهبردی
-  کمیجانی، اکبر؛ حاجی، غلامعلی(1391)، "نقش صادرات در بهره‌وری و رشد اقتصادی: شواهد تجربی از ایران"، فصلنامه علمی ـ پژوهشی پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، سال دوم، شماره هفتم
-  مقدسی، علیرضا(1395)، "ارائه الگوی راهبردی بازرگانی و تجارت خارجی بر اساس گفتمان امام و رهبری، قانون اساسی، تجارب ج.ا.ا و بهره‑گیری از تجارب موفق بشری"، رساله برای دریافت درجه دکتری، تهران، دانشگاه عالی دفاع ملی
-  ناهیدی، محمدرضا؛ حسین‑پور، مهناز(1393)، "بررسی نقش مدیریت بهره‌وری و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در توسعه صادرات غیرنفتی ایران"، مدیریت بهره‑وری، سال هشتم. شماره30
-  نائب، محمود(1387)، طبقه‌بندی انواع تسلیحات، سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان، قابل دسترسی در: www.tebyan.net.
-  نهاوندیان، محمد؛ افقهی، بابک(1393)، "عوامل مؤثر در توسعه صادرات خدمات با فناوری بالا در جمهوری اسلامی ایران" فصلنامه پژوهش‑های اقتصادی(رشد و توسعه پایدار)، سال چهاردهم، شماره چهارم
-  نهاوندیان، محمد؛ سیف، اله‌مراد؛ آل اسحاق، یحیی؛ محمدزاده، ابراهیم؛ دهقان، نبی‌اله و افقهی، بابک(1392)؛ "ارائه الگوی توسعه صادرات خدمات با فناوری بالا در جمهوری اسلامی ایران"، فصلنامه پژوهش‑های بازرگانی، شماره68
-  یزدان‌پناه، محمد(1392)، اقتصاد تسلیحات و امور نظامی، سایت فیلوجامعه‑شناسی، قابل دسترسی در http://www.philosociology.ir/daily-articles
-     Hulland, J. (1999). Use of Partial Least Squares (PLS) in strategic management research: w review of four recent studies. Strategic management Journal. 20(2).
-     Kennedy, Gavin. (1975). The Economic of Defence. Bristol Western Printing Services Ltd.
-     Kuek Ser, Kuang Keng. (2016). Where did Iran get its military arms over the last 70 years? Available at: www.pri.org.
-     Sandler, Todd. Hartley, Keith. (1995). The Economics of Defense. Cambridge University Press.
-     SIPRI, Yearbook. (2017). Armaments, Disarmament and International Security. Stockholm International Peace Research Institute.
-     Smith, Ron. Humm, Anthony. Fontanel, Jacques. (1985). The Economics of Exporting Arms. Journal of Peace Research. Vol 2. No 3. Birkbeck College, London and CEDSI, Grenoble.