الگوی راهبردی مقابله با جرایم سایبری در ایران

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مراغه

3 دانشیار دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی(ره)

چکیده

یکی از مهم ترین مسائل و دغدغه های جوامع بشری، ایجاد و توسعه امنیت، برقراری نظم و تأمین آسایش عمومی جامعه می باشد؛ از این حیث، جوامع سایبری امروزی نیز از این امر مستثنی نبوده و نهادهای مربوط به دنبال ارائه راهبردهایی برای رسیدن به این هدف مهم هستند. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف کلی ارائه الگوی راهبردی مبارزه با جرایم سایبری در ایران و همچنین، شناسایی، تبیین و تدوین مفاهیم، ابعاد، مولفه ها و شاخص های مطلوب مبارزه با جرایم سایبری در ایران انجام گردیده است. تحقیق حاضر، از نظر هدف، از نوع بنیادی بوده و روش تولید و تحلیل داده ها، ترکیبی از روش های کیفی و کمی است؛ به طوری که در مرحله کیفی، با مطالعه اسناد و منابع کتابخانه ای پیرامون سیاست جنایی، فضای سایبری، جرایم سایبری و جرم انگاری و پاسخ ها به این نوع جرایم در سطح داخلی و بین المللی، چارچوب مفهومی تحقیق شکل گرفته و در ادامه این مرحله، با نمونه گیری هدفمند از طریق به کارگیری فن گلوله برفی، خبرگانی از جامعه علمی و تجربی فضای سایبری به تعداد 30 نفر شناسایی و انتخاب شده اند. برای مصاحبه با این افراد، از ابزار مصاحبه نیمه ساختاریافته و برای تولید داده های نهایی، از کد‌گذاری باز و محوری استفاده گردید. به منظور سنجش یافته‌ها، اولویت بندی و اعتبارسنجی، از نظرات تعداد 60 نفر از نخبگان و متخصصان جرایم سایبری به عنوان حجم نمونه با به کارگیری ابزار پرسش نامه در بخش کمی استفاده شده است. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می دهد که الگوی راهبردی مبارزه با جرایم سایبری در ایران چه می تواند باشد و نیز ابعاد، مولفه ها و معرف های آن کدامند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Strategic Model of Countering Cybercrimes in Iran

نویسندگان [English]

  • Reza Sobhkhiz 1
  • Babak Pourghahramani 2
  • Ali Saffary 3
1 PhD Student in Criminal Law and Criminology, Islamic Azad University
2 Associate Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Islamic Azad University, Maragheh Branch
3 Associate Professor, Faculty of Law, Shahid Beheshti University
چکیده [English]

Creating and developing security, installing order and providing public welfare is one of the most important concerns of human societies; In this regard, modern cyber societies are not considerd on exception, and relevant institutions are trying to offer strategies to attain this important goal. The present paper is based on the study to provide the strategic model of countering cyber crimes in Iran, as well as identification. Explanation and developing concepts, dimentions, components and desired charateristics of countering these crimes in Iran. This study has been, in terms of its objective, a fundamental one, and the method used to create and analyze the data, is a compound of qualitative and quantitatve methodes; so that in the qualitative phase, documents and library sources regarding criminal policy, cyber space, cyber crimes and criminalizing as well as response to these crimes in national and international levels were reviewed to form the conceptual framework of research. There after targeted sampling through snowball technique, in which the know elites of the scientific circle in the field of cyberspace were identified and selected was carried out Interviewing the selected elites was carried _ out using a semis tructured tool and production of final data was done through open and axial encoding. In order to measure the finding and prioritizing and validating them, another group of elites and specialists of cyber crimes detection (60 persons), as the sample volume completed a questionnaire to express their views, in the quantitative phase. The results reveal what the strategic model of countering cyber crimes in Iran should be and what are its dimentions, vectors and identifiers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cyber Space
  • Virtual Space
  • Cyber Crimes
  • countering cyber crimes
- آجرلویی، محمود(1391)، "نقش رسانه های گروهی در پیشگیری از جرایم و مطالعات پیشگیری از جرم"، شماره 22
- آذرخش، سمیه؛ آذرخش، سپیده(1392)، شبکه های اجتماعی در محیط وب2، تهران، نشر آتی
- اخوان، پیمان؛ باقری، پیمان(1389)، فناوری اطلاعات در مدیریت دانش، تهران، نشر کیان رایانه سبز
- الوانی، سید مهدی(1385)، مدیریت عمومی، تهران، نشر نی
- انصاری، محمد مهدی(1390)، جنگ واقعی در فضای مجازی، تهران، دفتر مطالعات و برنامه ریزی رسانه ها
- اولریش زیبر(1382)، جرایم رایانه ای، ترجمه محمد علی نوری، تهران، انتشارات گنج دانش
- باستانی و برومند(1388)، جرایم کامپیوتری و اینترنتی جلوه ای نوین از بزهکاری، تهران، بهنامی
- بای، حسینعلی؛ پورقهرمانی، بابک(1388)، بررسی فقهی حقوقی جرایم رایانه ای، تهران، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
- بای، وحیدرضا(1396)، ظرفیت های موجود در شبکه های اجتماعی مجازی، تهران، انتشارات موجک
- پاکزاد، بتول(1388)، "تروریسم سایبری"، رساله برای دریافت درجه دکتری، تهران، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی
- پلومان، ادوارد(1380)، حقوق بین الملل ارتباطات و اطلاعات، ترجمه بهمن آقایی، تهران، کتابخانه گنج و دانش
- پورقهرمانی، بابک(1395)، سیاست جنایی ایران در قبال جرایم رایانه ای، تهران، شهر دانش
- جلالی فراهانی، امیر حسین(1395)، کنوانسیون جرایم سایبر و پروتکل الحاقی آن، تهران، انتشارات خرسندی
- حافظ نیا، محمدرضا(1391)، جغرافیای سیاسی فضای مجازی،تهران، انتشارات سمت
- حسینی، سید محمد(1394)، سیاست جنایی در اسلام و در جمهوری اسلامی ایران، تهران، انتشارات سمت
- خرم آبادی، عبدالصمد(1384)، "جرایم فناوری اطلاعات"، رساله برای دریافت درجه دکتری، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
- دباراتی هاردی، کی جشینکار(1393)، جرم رایانه ای و بزه دیدگی زنان، ترجمه مهرداد رایجیان اصلی و دیگران، تهران، انتشارات مجد
- دستور، علی؛ جمشیدی نسب، عین اله(1393)، پیشگیری از جرایم سایبری با رویکرد انتظامی، اراک، نشر نویسنده
- زرگر، علیرضا؛ میرزا محمدی، زیبا(1385)، امنیت و تهدید در جامعه اطلاعاتی، تهران، انتشارات قدیم
- زندی، محمدرضا(1394)، تحقیقات مقدماتی در جرایم سایبری، تهران، انتشارات جنگل
- سهلانی، حسین(1397)، آشنایی با تهدیدات فضای سایبری، تهران، انتشارات دانشگاه علوم انتظامی
- شایگان، محمد رسول؛ سروستانی، محمدامین(1388)، "راهکارهای مقابله با جرم کلاهبرداری رایانه ای در حقوق کیفری ایران"، فصلنامه کارآگاه،  شماره اول
- شیرزاد، کامران(1388)، جرایم رایانه ای از دیدگاه حقوق جزای ایران و حقوق بین الملل، تهران، شرکت نشر بهینه فراگیر
- صادقی، میرمحمد(1389)، جرایم علیه اموال و مالکیت، تهران، نشر میزان
- صبح خیز، رضا(1398)، جرایم سایبری در نظام حقوقی ایران و جهان، تهران، انتشارات دانشگاه علوم انتظامی
- فهیمی، مهدی(1380)، "جرایم رایانه ای و روش های مقابله و پیشگیری از آن"، فصلنامه دیدگاه های حقوقی، شماره 23
- کامر، داگلاس، ای.(1388)، مهندس فناوری اطلاعات، ترجمه سید حجت اله جلیلی، تهران، انتشارات ناقوس
- کلاه چیان، محمود(1391)، اثرات فناوری های نوین اطلاعاتی و ارتباطی بر افکار عمومی، مجموعه کتاب مجموعه نشست های همایش افکار عمومی و امنیت اجتماعی، تهران، ناجا
- کلاه چیان، محمود(1390)، تأثیر شبکه های مجازی بر افکار عمومی و امنیت اجتماعی، مجموعه مقالات نخستین همایش افکار عمومی و امنیت اجتماعی، تهران، ناجا
- گرکی، مارکو(1390)، جرایم سایبری راهنمایی برای کشورهای درحال توسعه، ترجمه مرتضی اکبری، تهران، انتشارات پلیس فتا
- نیری، هومن(1389)، "نقش شبکه های اجتماعی اینترنتی و مشارکت سیاسی"، پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران 
- _______ (1383)، بررسی ابعاد حقوقی فناوری اطلاعات، تهران، مرکز مطالعات راهبردی و توسعه قضایی