راهبردهایی برای پیشگیری وضعی از آسیب های فضای مجازی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه فناوری اطلاعات دانشگاه علوم انتظامی امین.

چکیده

فضای مجازی به دلیل ویژگی‌های خاص مانند گمنامی و سهولت ارتباط، محملی برای انواع آسیب‌ها و جرایم است و با گذشت زمان بر حجم آسیب‌ها و جرایم این فضا افزوده می‏شود. فضای مجازی امکان آسیب‏رسانی به دیگران و آسیب دیدن را توامان دارد؛ بنابراین پرداختن به مقوله پیشگیری از آسیب‏های مختلف این فضا که گستره تأثیر آن همه قشرهای جامعه را دربرمی‌گیرد، امری ضروری و اجتناب‏ناپذیر است. بررسی تحقیقات انجام‏شده در حوزه پیشگیری از آسیب‏های فضای مجازی نشان می‏دهد که در این حوزه تحقیق زیادی انجام نشده است. 
زمینه و هدف: هدف این تحقیق ارائه راهبردهایی برای پیشگیری وضعی از آسیب‌های فضای مجازی است. در این تحقیق با مطالعات گسترده کتابخانه‌ای و تجارب محقق در حوزه فناوری اطلاعات، تدابیری در قالب راهبردهای پیشگیری وضعی برای جلوگیری از آسیب‌های فضای مجازی ارائه می‏شود. تحقیق حاضر از نظر هدف از نوع کاربردی و از نظر ماهیت از نوع پیمایشی است. در این تحقیق از شیوه کتابخانه‌ای و میدانی استفاده شد. ابزار گردآوری داده‏ها پرسشنامه محقق‏ ساخته است
روش: برای تحلیل داده‌ها از روش‌های آمار توصیفی و استنباطی استفاده شد.
یافته‏ها: در زمینه راهبردهای پیشگیری وضعی از آسیب‌های فضای مجازی، ابعاد حذف توجیه‏کننده‌ها‏، کاهش منافع حاصل از جرم، افزایش تلاش و زحمت‏تراشی برای ارتکاب جرم و افزایش خطرهای مد نظر برای ارتکاب جرم به ترتیب بالاترین تا پایین‌ترین میانگین رتبه‌ای تأثیر در پیشگیری از آسیب‌های فضای مجازی را دارند. مهم‏ترین نتیجه این تحقیق، استخراج تدابیری در قالب راهبردهای پیشگیری وضعی برای جلوگیری از آسیب‌های فضای مجازی است که استفاده از آنها می‏تواند تأثیر زیادی در پیشگیری از آسیب‌های فضای مجازی داشته باشد.  

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Strategies for Situational Prevention from Virtual Space Harms

نویسنده [English]

  • Gholam Reza ShahMohammadi
چکیده [English]

Virtual Space due to particular features such as obscurity and easiness of communication  is a place for kinds of harms and offenses, and by passage of time, will  be added on the degree of harms and offenses in the space. Virtual space, simultaneously,  has provided possibility of injuring to other and being injured. Thus,  dealing with category of prevention from various harms in the space that its effect  extent involving all people, is essential and inevitable fact. Examining performed  researches in this area show that considerable researches has not been done in  the field. The purpose of the study is giving strategies for situational prevention  from virtual space harms. Present article is based on library and fieldwork studies  and researcher’s experiences in the field of information technology. This study is  applicable and its type, surveying. Data collection tool is a created-by-researcher  questionnaire that for increasing its validity, the questionnaires was distributed  among 20 experts of statistical society and their viewpoints was applied. For  the questionnaire stability, was used of Cronbach’s alpha calculation and gained  amount of 0/95 Cronbach’s alpha. Present research statistical society has chosen  among computer experts and relevant fields that considering their numbers (more  than 100000), sample size was taken 384 persons. For data analysis, descriptive  and inferential statistical methods were used. Data obtained from the questionnaires  using various statistical tests (descriptive parameters, T test (single-sample)  were analyzed. To determine average rating of situational prevention methods,  Friedman ranking test was used.  In the field of situational prevention strategies from virtual space harms, dimensions  of justifying removal, reducing obtained benefits of offenses, increasing  of attempts to commit a crime and increase the risks for the offense, respectively,  have highest to the lowest ranks of impact in the prevention of virtual space harms.  The most important role of this research will be extracting the plans in the form of  situational prevention strategies for virtual space harms that using them can lead  to a significant impact on the prevention of virtual space harms.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Virtual Space Harms
  • Situational Prevention
  • Cyberspace
ابراهیم پور کومله، سمیرا، 1391، آسیب های نوپدید شبکه های اجتماعی مجازی در کمین خانواده ایرانی، نخستین کنگره فضای مجازی و آسیب های اجتماعی نوپدید.
پیز، کن، 1383، جایگاه پیشگیری نخستین از جرم در انگلستان، مترجم مهدی صبوری پور، تهران: مجله حقوقی دادگستری، ش 47 ، تابستان.
پ کیا، ژرژ، 1376، پیشگیری از جرم های شهرنشینی، ترجمه عزیز طوسی، ماهنامه دادرسی، ش 2، تهران: سازمان قضایی نیروهای مسلح.
جلالی فراهانی، امیرحسین، 1384، پیشگیری وضعی از جرایم سایبر در پرتو موازین حقوق بشر، مجله فقه و اصول، ش 6.
جلالی فراهانی، امیرحسین و رضا باقری اصل، 1386، پیشگیری اجتماعی از جرایم و انحرافات سایبری، مجله مجلس و راهبرد، ش 55 .
جلالی، علی اکبر، 1382، آسیب شناسی فناوری اطلاعات در خانواده، تهران: پژوهشکده خانواده.
جلالی، علی اکبر، 1389، نظارت همگانی عامل پیشگیری جرایم در فضای مجازی ، فصلنامه علمی- ترویجی کارآگاه، ش 12 ، دوره دوم.
جلالی، علی اکبر، 1389، نظارت همگانی عامل پیشگیری جرایم در فضای مجازی، فصلنامه علمی ترویجی کارآگاه.
الحسینی، نجمه ،1392، فضای مجازی، فضایی با فرصت ها و تهدیدات بسیار، روزنامه رسالت، س 28، ش 7943 .
خلیلی پور رکن آبادی، علی، و یاسر نورعلی وند، 1391، تهدیدات سایبری و تأثیر آن بر امنیت ملی، فصلنامه مطالعات راهبردی، س 15 ، ش 2.
رزنبام، دنیس و همکاران، 1379، پیشگیری وضعی از جرم، ترجمه رضا پرویزی، مجله حقوقی و قضایی دادگستری.
زینالی، حمزه، 1381، پیشگیری از بزهکاری و مدیریت آن در پرتو قوانین و مقررات جاری ایران، فصلنامه رفاه اجتماعی، س 2، ش 6.
شاکری، ابوالحسن، 1382، قوه قضاییه و پیشگیری از وقوع جرم، مجموعه مقالات همایش کاربردی پیشگیری از جرم: پلیس پیشگیری نیروی انتظامی.
شاه محمدی، غلامرضا، 1392، نقش ناجا در پیشگیری از آسیب ها، تهدیدها و کلاهبرداری های فضای مجازی، پروژه تحقیقاتی، تهران: معاونت پژوهش دانشگاه علوم انتظامی امین.
شاه محمدی، غلامرضا و منصور تاهو، 1393، بررسی شیوه های پیشگیری از جرایم سایبری؛ مبتنی بر فناوری اطلاعات، فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش های اطلاعاتی و جنایی، ش 35، دوره نهم.
صفاری، علی، 1380، مبانی نظری پیشگیری وضعی، تهران: مجلة تحقیقات حقوقی، ش.33-34
طارمی، محمدحسین، 1387، فضای سایبر، آسیب ها و مخاطرات، رهاورد نور، فصلنامه اطلاع رسانى، پژوهشی و مطالعات رایانه اى علوم اسلامى، ش 22 .
طاهری گلوندانی، رقیه، 1391، اینترنت و آسیب های اجتماعی، نخستین کنگره ملی فضای مجازی و آسیب های اجتماعی نوپدید.
عاملی، سید سعیدرضا، 1390، رویکرد دو فضایی به آسیب ها، جرایم، قوانین و سیاست های فضای مجازی، مؤسسه انتشارات امیرکبیر.
عمید، حسن، 1379، فرهنگ فارسی عمید، تهران: نشر امیرکبیر.
کوسن، موریس، 1379، نظارت ویدیویی: دلایل موفقیت و شکست ، ترجمه شهرام ابراهیمی، مجله تخصصی الهیات و حقوق، ش 15 و 16 ، بهار و تابستان.
گسن، ریموند، 1370، جرم شناسی کاربردی، ترجمه مهدی کی نیا، تهران: نشر مترجم.
گسن، ریموند، 1376، روابط میان پیشگیری وضعی و کنترل جرم، ترجمه علی حسین نجفی ابرندآبادی، مجله تحقیقات حقوقی، دانشگاه شهید بهشتی، ش 20 و 19.
محمد نسل، غلامرضا، 1386، پلیس و سیاست پیشگیری از جرم، تهران: دفتر تحقیقات کاربردی پلیس پیشگیری ناجا، انتشارات معاونت تربیت و آموزش ناجا.
میرمحمد صادقی، حسین، 1382، پیشگیری از وقوع جرم، فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی، پیش شماره دوم.
نجاتی حسینی، سید محمود، 1380، اطلاع رسانی و فرهنگ، انتشارات خانه کتاب.
نجفی ابرندآبادی، علی حسین، 1375، تحولات جرم شناسی، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
نجفی ابرندآبادی، علی حسین، 1378، پیشگیری از بزهکاری و پلیس محلی، مجله تحقیقات حقوقی دانشگاه شهید بهشتی، ش 25 - 26.
نوری، اعظم و سید کاظم سید باقری، 1391، واکاوی آسیب های بهره گیری از اینترنت در فرهنگ اسلامی، طهورا، فصلنامه ای در عرصه مطالعات زنان و خانواده.
هادیانفر، 1394، نشست خبری رئیس پلیس فتا ناجا ، روزنامه سراسری صبح ایران امتیاز، صفحه اجتماعی، 17 آذر.
 
-Cornish, D. and Clarke, R.(2003),” Opportunities, Precipitators and Criminal Decisions: A Reply to Wortley’s Critique of Situational Crime Prevention”, In Theory for Practice in Situational Crime Prevention, Crime Prevention Studies, (Vol 16)
-Smith and D. Cornish, Eds, Criminal Justice Press, New York. Lord, Kristin M. & Sharp, Travis (2011), “America’s Cyber Future Security and Prosperity in the Information Age”, Center for a New American Security, Volume I.